پاسخ کوتاه
در کاربرد روزمره، صلح اغلب به معنای نبود جنگ است. بیشتر پژوهشگران بر این باورند که صلح معنایی بیش از این دارد، و دربارهٔ اینکه این معنای بیشتر چیست همنظر نیستند. پیشنهاد مؤسسه این است که تعاریف گوناگون هستهای مشترک دارند: صلح هنگامی برقرار است که آزادی هر شخص برای دنبال کردن بهزیستی خود حمایت شود، و خشونت هر چیزی است که این حمایت را بشکند. مؤسسه این پیشنهاد را منتشر کرده است و آن را با تعاریف رایج میسنجد.
سازمان ملل متحد این واژه را چگونه به کار میبرد
بر اساس منشور ملل متحد، نخستین مقصد ملل متحد «حفظ صلح و امنیت بینالمللی» است. دستور کار ۲۰۳۰ برای توسعهٔ پایدار از جوامع صلحآمیز، عادلانه و فراگیر سخن میگوید، و هدف ۱۶ آن آماجهایی برای این جوامع تعیین میکند. قطعنامهٔ 70/262 مجمع عمومی و قطعنامهٔ 2282 (2016) شورای امنیت از پایدارسازی صلح سخن میگویند. اعلامیهٔ حق بر صلح، که مجمع عمومی در سال ۲۰۱۶ تصویب کرد، اعلام میدارد که «هر کس حق دارد از صلح برخوردار باشد» (ترجمهٔ غیررسمی).
هیچیک از این اسناد صلح را تعریف نمیکند. در حقوق بینالملل هیچ تعریف عموماً پذیرفتهشدهای از صلح وجود ندارد.
پژوهشگران صلح را چگونه تعریف میکنند
پژوهش صلح از دیرباز دو معنا را از هم جدا کرده است. صلح منفی نبود خشونت مستقیم، مانند جنگ، است. صلح مثبت فراتر میرود: صلح مثبت همچنین نبود آسیبی است که وقتی شیوهٔ سازمانیافتن یک جامعه مردم را از آنچه نیاز دارند محروم میکند، پدید میآید. این تمایز با نام پژوهشگر صلح، Johan Galtung، پیوند خورده است.
از آن زمان شمار مفاهیم افزایش یافته است. مقالهای مروری که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد ۶۱ مفهوم صلح را در پژوهشهای منتشرشده میان سالهای ۱۹۶۹ و ۲۰۲۲ برشمرد. صلح لیبرال، ترکیبی، روزمره، رابطهمند، عادلانه، پایدار، فمینیستی و آگونیستی از جملهٔ این مفاهیماند. این تعاریف با هم همپوشانی دارند، اما یکسان نیستند، و وجوه مشترک آنها بهندرت آشکارا بیان میشود.
تعریفی که مؤسسه پیشنهاد میکند
مقالهٔ سال ۲۰۲۶ مؤسسه، «The Sovereignty of Sentience: A Phenomenological Approach to Peace for International Law»، تعریفی پیشنهاد میکند که قرار است آنچه را تعاریف موجود در آن سهیماند در بر گیرد. این مقاله صلح را «خودمختاریای که بهطور همگانی از آن حمایت میشود» (ترجمهٔ غیررسمی) تعریف میکند: هر شخص آزاد است زندگی خود را شکل دهد، و از این آزادی برای همه حمایت میشود.
استدلال این مقاله از آنچه هر شخص خود میداند آغاز میشود. هر شخص تجربهای از آنِ خود دارد، که هیچ کس دیگری نمیتواند آن را ببیند و او نمیتواند آن را به هیچ کس اثبات کند. تنها همان شخص میتواند بداند بهزیستیاش چه میطلبد. قاعدهای که تنها از کسانی حمایت کند که بتوانند تجربهٔ خود را اثبات کنند، از هیچ کس حمایت نمیکند؛ از این رو مقاله پیشنهاد میکند که با هر شخص چون موجودی حسمند رفتار شود. مقاله این را فرض حسمندی مینامد.
بر پایهٔ این تبیین، صلح میپرسد که آیا چهار حمایت برای همه برقرار است:
- سوژگی: اینکه با شما چون کسی رفتار شود، نه چون چیزی.
- صلاحیت: اینکه با شما چون تنها مرجع تجربهٔ خودتان رفتار شود.
- آزادی: داشتن انتخابهای واقعی و ابزار عمل بر اساس آنها.
- امنیت: ایمنی برای بدن شما، حریمهای شما و زندگیای که ساختهاید.
صلح وضعیتی است که در آن هر چهار برای همه برقرار باشند. خشونت وضعیتی است که در آن هر یک از آنها برای هر کسی از میان برود. شرحی به زبان ساده در یادداشت «چه چیزی یک قانون را صلحآمیز میکند؟» آمده است.
گامهای بعدی
این تعریف یک پیشنهاد است. مقالهٔ سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که ۱۲ مفهوم از ۶۱ مفهوم صلح چگونه در چارچوب آن میگنجند. مؤسسه اکنون آن را با همهٔ ۶۱ مفهوم میسنجد و نتایج را منتشر خواهد کرد. سه مقاله دربارهٔ اینکه صلح چگونه میتواند سنجیده شود در دست تهیه است. مؤسسه همهٔ گامهای استدلال خود را منتشر میکند تا دیگران بتوانند در آن مشارکت کنند.
مطالب بیشتر
- نگاهی کلی به پژوهشها: پنج پرسشی که مؤسسه بررسی میکند.
- مفاهیم و تعاریف صلح: مرور شیوههای تعریف صلح.
- زمینهٔ مشترک برای صلح: آنچه تعاریف در آن سهیماند.
- شیوهٔ کار ما: روشهایی که پشتوانهٔ این پیشنهاد است.
